СТИХИ ИЗ ПЕСКА
Погода
15.3°C
Ливневый дождь
Брест
12.0°C
Без особых явлений
Витебск
12.3°C
Без особых явлений
Гомель
13.4°C
Без особых явлений
Гродно
12.5°C
Без особых явлений
Минск
10.7°C
Без особых явлений
Могилёв
ИСТОРИЯ В КАРТИНАХ
РУССКИЙ ЯЗЫК НОВОГО ПОКОЛЕНИЯ
Сейчас смотрят
Таинство святого Причастия установил сам Господь.
Таинство Причастия в православии
Наниматель привлекает гражданина на работу на условиях совместительства, как правило, в случаях, когда нет возможности принять на вакантную должность работника на условиях полной занятости.
Совместительство: общие положения
Производственное объединение «Керамика» (с 22 марта 1995 г. – ОАО «Керамика») было создано в 1980 г. на базе Витебского комбината стройматериалов.
Витебское ОАО «Керамика»
ОАО «Банк развития Республики Беларусь» создан 21 июня 2011 года в соответствие с Указом № 261 Президента Беларуси.
Банк развития Республики Беларусь
«Наша Ніва» — преемник первой белорусской одноименной общественно-политической и литературной газеты.
Наша Ніва
Для того чтобы стать резидентом молодежного инкубатора малого предпринимательства КУП «Молодежная социальная служба», для создаваемых и созданных предприятий установлен следующий перечень документов.
Документы для размещения в ИМБ МСС
Программа ТВ

Узнікненне Тураўскага княства

Узнікненне Тураўскага княства

Каб размаўляць пра узнікненне Тураўскага княства, спачатку трэба разгледзець гісторыю дрыгавічоў. Гэтыя плямёны насялялі паўднёвую Беларусь у IX – XIII стагоддзях.

Дрыгавічы былі самай развітай групай плямёнаў на Беларусі. На той момант яны не былі ўжо звычайным племенем. У іх існавалі племянныя княжанні. На базе гэтых княжанняў узнікне потым Тураўскае княства.  Па сутнасці, гэта спроба дрыгавічоў стварыць сваю дзяржаву. На пачатку фарміравання новай дзяржаўнай адзінкі дрыгавічы займалі паўночна-заходнюю Міншчыну; усходняя мяжа паселенняў  праходзіла па Бярэзіне і Дняпры да Брагіна; паўдневая – па правябярэжжы Прыпяці (прыкладна сучасная мяжа з Украінай). Левы бераг ракі Заходні Буг і левабярэжнае Панямонне таксама былі  заселены дрыгавічамі. Але няправільна было б казаць, што ўся тэрыторыя дрыгавічоў – гэта Тураўскае княства. Паміж гаспадарамі земляў успыхівалі жорсткія баі за тэрыторыю. Так, паўночная тэрыторыя дрыгавічоў адышла да Полацкага княства. Таксама па частых нападах кіеўскіх князёў на Менск, Заслаўе і Лагойск можна сцвярджаць, што гэтыя тэрыторыі былі памежныя. З боку Тураўскага княства крэпасцямі на мяжы былі Слуцк і Клецк.

Назва “Тураўскае княства”

Назва “Тураўскае княства” у летапісах не сустракаецца. Але няма сумненняў што гэта дзяржаўная адзінка існавала.  Летапісцы  ўжывалі  і назвы “зямля, воласць”. У дачыненні да Турава,  у 980, 1136, 1155 гадах летапісныя крыніцы называюць яго “воласцю”. Князі, якія гаспадарылі ў горадзе, згадваюцца так: “князі, што ў Тураве княжылі” альбо “князі тураўскія”. Пры вывучэнні гісторыі  можна сустрэць назву “Турава-Пінская зямля”.  Яе ўжываюць некаторыя даследчыкі, каб паказаць значнасць Пінска ў Тураўскім княстве. Але гэтак жа ёсць аргументы, якія абвяргаюць такую версію. Першае згадванне Турава паводле летапісаў – 980 год, Пінска – 1097 год. Даследаванні археолагаў паказалі, што да пачатку XI стагодзя Тураў існаваў адзін, без Пінска, гэта значыць, што і асноўныя працэсы фарміравання княства праходзілі без яго ўдзелу. Дынастыя тураўскіх князёў заўсёды жыла ў Тураве, а сталіца Тураўскага княства  ніколі не пераносілася,  нават калі Пінск стаў буйным горадам. У 1005 годзе на тэрыторіі князства  была заснавана Тураўская епархія, адна з самых старажытных на землях Кіеўскай Русі.

“…  Рогволод перешел из заморья, имяше волость свою Полотьске, а Тур Турове, от него же и туровци прозвашася…” Гэта першае згадванне Турава ў летапісе, датаванае 980 годам.

З гэтага запіса можна зрабіць шмат высноў. Летапісец ліча, што жыхары Турава атрымалі сваю назву менавіта ад імя князя, а не ад назвы горада. На тыя часы летапісаў не існавала, верагодна, летапісец даверыўся паданням, якія хадзілі па ўсходнеславянскім землям пра князя Тура. Таксама сцвярждаецца той факт, што Тур і Рагвалод прыйшлі з-за мора. Значыцца, яны не былі заснавальнікамі  гэтых гарадоў. У момант фарміравання Тураўскага княства летапісаў яшчэ не існавала. На жаль, менавіта па гэтай прычыне мала што вядома пра гісторыю княства да згадвання Турава.

Яраслаў  Мудры  і Святаполк  Акаянны

Другі этап гісторыі раннефеадальнага Тураўскага княства пачынаецца з 988 года, калі вялікі князь кіеўскі Уладзімір Святаславіч адабраў уладу ў мясцовых плямённых князёў і аддаў княства свайму сыну Святаполку.

Святаполк


Аднак, што цікава, Святаполку на той момант было толькі 7 год (нарадзіўся ў 981). Зразумела, што разам з ім на пасадзе князя тураўскага быў апякун з ліку давераных асоб вялікага князя кіеўскага. Паводле паведамленняў нямецкага храніста Цітмара Мерзебургскага  (сучаснік падзей), Святаполк у 1009 ці 1010 годзе бярэ шлюб з дачкой польскага караля Бяляслава Харобрага. Яна прыязджае да мужа ў Тураў разам са сваім епіскапам Рэйнбернам.

Бяляслаў Харобры


У канцы 1012 года князь кіеўскі Уладзімір саджае Святаполка з яго сям’ёй у турму. Навукоўцы мяркуюць, што Святаполк хацеў з дапамогай Баляслава аддзяліцца ад Кіева, з-за гэтага яго сям’ю і заключылі ў цямніцу. Лёс жонкі Святапока невядомы. Што ж датычыцца яго самаго, па просьбах кіеўскага баярства Уладзімір вызваліў яго. Але ж ён адправіў Святаполка ў Вышгарад, дзе той знаходзіўся пад наглядам.

У ліпені 1015 года, падчас падрыхтоўкі да карнага паходу на Яраслава Наўгародскага, памірае князь кіеўскі - Уладзімір Святаславіч. Замест яго баярства Вышгарада і Кіева назначае князем Святаполка. У гонар свайго княжання Святаполк выпускае манету “Святаполк на стале, а се яго срэбра”.

Яраслаў Наўгародскі

Пасля таго, як Святаполк нечакана атрымлівае кіеўскі прастол, ён пачынае лічыць небяспечнымі сваіх братоў - Барыса і Глеба - і  ўпэўнены, што яны могуць адняць у яго ўладу.  Ён  пасылае да іх забойцаў. Падступны план па забойству сапернікаў ажыццяўляецца - Барыса спасціглі  на рацэ  Альце, а Глеба забілі пад Смаленскам. Такі ўчынак князя  не мог выклікаць адабрэння ў Ноўгарадзе, дзе княжыў  Яраслаў, які разумее, што лёс Барыса і Глеба таксама можа спасцігнуць і яго самаго. Ён вымушаны уступіць ў барацьбу за пасаду вялікага князя кіеўскага. Было гэта помстай за братоў альбо ж проста жаданнем улады, дасюль невядома.

Яраслаў разбівае свайго брата ў бітве пад Любечам і Святаполк збягае да свайго цесця ў  Польшчу. Але ў 1018 годзе ён вяртаецца з польскай дапамогай. Бітва за Кіеў адбываецца на рацэ Заходні Буг. Войска князя кіеўскага разбіты, сам Яраслаў разам с чатырма ваярамі вымушаны бегчы назад у Ноўгарад. Польская армія Святаполка, тым часам, пачала свавольнічаць. Гэта не спадабалася Святаполку, і ён аддаў прыказ паціху знішчаць палякаў. З-за гэтага польскі  кароль  Бяляслаў Харобры вяртаецца да сябе ў Польшчу, але не з пустымі рукамі. Разам з сабою ён бярэ вялікакняжацкія скарбы і сям’ю Яраслава Наўгародскага.

Менавіта ў гэты час сам  Яраслаў вяртаецца з новым войскам да Кіева, каб адваеваць назад пасаду князя. Святаполк застаўся зусім без дапамогі і вымушаны прыняць крайнія меры: ён звяртаецца па дапамогу да печэнегаў. У 1019  пачалася доўгая жорсткая сеча паміж братамі. Як ні сімвалічна, але дзея адбываецца на рацэ Альце, пад Пераяслаўлем, дзе загінуў Барыс. У гэтай бітве перамагае Яраслаў, а Святаполк ратуецца бегствам за мяжу. У летапісах (якія, вядома, пішуць пераможцы) Святаполку надаюцца цалкам негатыўныя рысы, але ж там ёсць і шмат звестак пра становішча Тураўскага княства на той час:

  • Святаполк хацеў аддзяліцца ад Кіева;
  • Баляслаў Харобры аддаў сваю дачку замуж за князя тураўскага Святаполка;
  • Святаполк заставаўся тураўскім князем, нават у час княжання ў Кіеве.

Улічваючы гэтыя факты, можна адзначыць, што тураўскія землі знаходзіліся на высокім узроўні развіцця на той момант.

Ізяслаў Яраславіч

Наступным тураўскім князем стаў  трэці па старшынству сын Яраслава Мудрага - Ізяслаў Яраславіч. Ён быў актыўным палітыкам. Удзельнічаў у паходах у Мазовію, меў дыпламатычныя зносіны з дваром польскага караля Казіміра, і ў 1043-1047 ажаніўся з польскай князёўнай Алісай-Гертрудай. З 1054 года, пасля смерці Яраслава Мудрага, княжыць у Кіеве. У сакавіку 1067 узяў Менск, але ў 1068 годзе пацярпеў паражэнне ад полаўцаў і ўцёк у Польшчу. На княжанне ў Кіеў ён вяртаецца толькі праз дзесяць гадоў, у 1078 годзе. Але ў гэтым жа годзе ў бітве на Нежацінай ніве Ізяслаў Яраславіч гіне. З-за вельмі актыўнага палітычнага жыцця, у вялікага князя кіеўскага не было часу на Тураўскае княства. Адзначаецца толькі, што жыхары ў той час жылі спакойна, войны іх не закранулі.

Ізяслаў Яраславіч


Пасля смерці Ізяслава Яраславіча кіеўскім князем стаў яго малодшы брат Усевалад Яраславіч. Сынам Ізяслава  -  Яраполку і Святаполку -  ён пакінуў надзелы, якімі валодаў іх бацька. Аднаму з іх – Святаполку - Наўгародскае княства. Другому перайшло  Уладзіміра-Валынскае княства, і той прыдаў да яго тураўскія землі. З таго моманту гісторыі гэтых двух княстваў цесна звязаны.

Яраполк Ізяславіч і Святаполк Ізяславіч

Утрымаць уладу на валынскіх землях было не так проста. Шлі межусобныя войны. Мясцовыя феадалы ды і кіеўскі князь не хацелі здавацца ў барацьбе за землі. Так, з летапісных крыніц вядома, што ў 1084 годзе браты Васілька і Валадар Расціславічы выгналі Яраполка з Валынскага князства.

Яраполк Ізяславіч

 

Святаполк Ізяславіч


У адказ кіеўскі князь пасылае сваё войска на чале з Уладзімірам Манамахам на гэтыя землі і дапамагае Яраполку ўзнавіцца. І зноў усё не так проста, як хацелася б. Яраполк  жадае занять пасаду ў кіеўскім княстве, і  ў 1085 годзе пачынае барацьбу з кіеўскім князем Усеваладам. Тады Усевалад Яраславіч зноў адпраўляе ў Валынскае княства Уладзіміра Манамаха. На гэты раз ужо каб скінуць Яраполка  з пасады, той  збягае ў Польшчу, а кіеўскі князь Усевалад перадае пасаду Уладзімірскага і Тураўскага князя Давыду Ігаравічу.  У 1087 годзе Яраполк вяртаецца і адваёвывае сваю пасаду назад. Аднак ненадоўга. Праз некалькі дзён пасля вяртання яго забіваюць пад Звенігарадам.

Пасаду зноў займае Давыд Ігаравіч. Але ў хуткім часе гэту пасаду займае брат Яраполка – Святаполк  (пасля смерці бацькі ён атрымаў Наўгародскае княства). Ніхто не перашкаджае яму зрабіць гэта. Усе прызнаюць за Святаполкам гэта права. А ў 1093 годзе Святаполк займае пасаду і кіеўскага князя. Ён вядзе шматлікія баі з полаўцамі. Пасля Любечскага з’зда (1097 г.) Святапоку аддаюць Тураўскую зямлю. Улічваючы яшчэ яго пасаду кіеўскага князя, ён атрымлівае і Кіеў з Ноўгарадам. Вядома, што на княжанне ў Кіеў Святаполк прывёў сваю “новую” тураўскую дружыну. Княжыў  ён да 1113 года. Яго сын Яраслаў не атрымаў пасля смерці бацькі Тураўскага княства, і новым гаспадаром стаў Уладзімір Манамах.

На гэтым другі перыяд гісторыі раннефеадальнага Тураўскага княства скончваецца.

3D ЭКСКУРСИИ
КЛИПЫ
СОЦИАЛЬНАЯ РЕКЛАМА
Видеопрезентация
МНЕНИЕ
ВОПРОС-ОТВЕТ